ICEBERG

De achtergrond van deze studie ligt in het feit dat ernstige depressieve stoornissen een grote impact hebben op het dagelijks functioneren en dat niet alle behandelingen even goed werken bij iedereen.

Elektroconvulsietherapie (ECT) is een van de meest effectieve behandelingen voor ernstige of therapieresistente depressie, maar we begrijpen nog niet goed waarom het bij sommige patiënten heel goed werkt en bij anderen minder of niet. Die variatie in respons maakt het moeilijk om vooraf te voorspellen wie baat zal hebben bij de behandeling.

Tegelijkertijd groeit de wetenschappelijke kennis dat depressie niet alleen een stoornis van de hersenen is, maar ook samenhangt met veranderingen in het immuunsysteem en ontstekingsprocessen in het lichaam. Daarom vermoeden onderzoekers dat immuun- en ontstekingsmarkers een rol kunnen spelen in zowel het ontstaan van depressie als in het effect van behandelingen zoals ECT.

Deze studie vertrekt dus vanuit de vraag of veranderingen in het immuunsysteem kunnen helpen verklaren waarom ECT werkt, en of deze biologische signalen kunnen worden gebruikt om in de toekomst beter te voorspellen welke patiënten goed zullen reageren op de behandeling.

Deze studie wordt uitgevoerd om beter te begrijpen hoe elektroconvulsietherapie (ECT) precies werkt bij mensen met ernstige depressie en waarom de behandeling niet bij iedereen hetzelfde effect heeft. Hoewel ECT een van de meest effectieve behandelingen is voor ernstige of therapieresistente depressie, kunnen artsen op dit moment niet goed voorspellen wie er goed op zal reageren. Dat maakt het moeilijk om de behandeling optimaal in te zetten.

Daarnaast wijzen steeds meer studies erop dat het immuunsysteem en ontstekingsprocessen een rol kunnen spelen bij depressie én mogelijk ook bij het effect van behandelingen. Daarom wil deze studie nagaan:

• welke veranderingen er in het immuunsysteem optreden door ECT
• en of die veranderingen kunnen helpen voorspellen wie goed zal reageren op de behandeling

Het uiteindelijke doel is om behandelingen in de toekomst beter af te stemmen op elke patiënt, zodat mensen sneller de juiste zorg krijgen.

De studie heeft een observationele opzet met metingen vóór en na de ECT behandeling.

Bij patiënten met een ernstige depressieve stoornis die ECT krijgen, worden bloedstalen afgenomen vóór de start van de behandeling en na afloop van de ECT-reeks. In die stalen worden veranderingen in het immuunsysteem en ontstekingsmarkers onderzocht. Daarnaast wordt een controlegroep van ongeveer 50 gezonde personen onderzocht om de resultaten mee te vergelijken. Ook worden genetische gegevens verzameld en geïntegreerd in een internationale database (GEN-ECT-ic) om mogelijke voorspellende biomarkers te identificeren.

• Personen met een ernstige depressie of een bipolaire stoornis met een depressieve episode
• Die op de wachtlijst staan voor ECT-behandeling in UPC Duffel
• En gezonde vrijwilligers

(18 jaar of ouder en bereid om deel te nemen en een informed consent (toestemmingsformulier) te ondertekenen)

Iemand kan niet deelnemen als hij of zij:

• De afgelopen 3 maanden ECT heeft gekregen

• Een schizo-affectieve stoornis, schizofrenie of andere ernstige psychotische stoornis heeft

• Een recent middelenmisbruik of verslaving heeft (laatste 6 maanden) of positief test op drugs

• Positief test voor hepatitis B, hepatitis C of HIV

• Niet voldoende Nederlands spreekt om de studie te volgen

• Deelneemt aan een ander experimenteel medisch onderzoek

• Prof. Dr. Didier Schrijvers – Universiteit Antwerpen / UPC Duffel (CAPRI)
• Prof. Dr. Manuel Morrens – Universiteit Antwerpen / UPC Duffel (CAPRI)
• Prof. Dr. Violette Coppens – Universiteit Antwerpen / UPC Duffel (CAPRI)